En az kısıtlayıcı ortam nedir?

Özel gereksinimleri olan bireyler için en az kısıtlayıcı ortam, onların sosyal etkileşimlerini ve öğrenme fırsatlarını artırmak amacıyla tasarlanmış bir eğitim anlayışıdır. Bu ortamda, öğrencilerin bireysel farklılıkları dikkate alınarak, akranlarıyla birlikte eğitim alması sağlanır. Böylece, hem akademik hem de sosyal gelişimleri desteklenir, bireylerin potansiyellerini en üst düzeye çıkarmaları hedeflenir.

En az kısıtlayıcı ortam, özel gereksinimli öğrencilerin bireysel özelliklerine bağlı olarak kendi yakınları ve akranları ile mümkün olan en fazla düzeyde bir arada olabileceği; yine bireysel özellikleri göz önünde bulundurularak, eğitsel gereksinimlerinin en yüksek oranda karşılanabileceği eğitim ortamıdır. 

Bu kavram, ilk olarak 1975’te ABD’de yürürlüğe giren PL 94-142 “Tüm Engelliler İçin Eğitim Yasası” ile ortaya çıkmıştır. 

En az kısıtlayıcı ortam, şu şekillerde uygulanabilir:

• Tam zamanlı kaynaştırma. Özel eğitime ihtiyacı olan öğrencinin kaydı normal sınıftadır; öğrenci tam gün boyunca normal sınıfta eğitim alır.
• Yarı zamanlı kaynaştırma. Özel eğitime ihtiyacı olan öğrencinin kaydı özel sınıftadır; özel eğitim sınıfı öğrencisi başarılı olabileceği derslerde kaynaştırma sınıfında eğitim alır.
• Tersine kaynaştırma. Yetersizlikleri olmayan bireyler istekleri doğrultusunda özellikle okul öncesi eğitimde, çevrelerindeki kaynaştırma uygulaması yapan özel eğitim okullarında açılacak sınıflara kayıt yaptırabilirler.